Dili-Funsionáriu hosi Diresaun tutela iha Ministériu Interior (MI) Sekretária Estadu Protesaun Sivil (SEPS) tuir formasaun kona-ba “Planeamentu no Orsamentu Programátiku” ne’ebé organiza hosi UN WOMEN ho Diresaun Nasional Prevensaun Konflitu Komunitária (DNPKK) durante loron rua hahú hosi 15 to’o 16 Maiu 2019 iha salaun Konferénsia UN, Caicoli. Objetivu hosi formasaun atu hasa’e koñesimentu funsionáriu MI hodi bele elebora planu asaun anuál no planu orsamentu programátiku ba tinan 2020 tuir padraun Unidade Planeamentu Monitorisaun (UPMA), no familiariza konseitu báziku kona-ba jestaun bazeia ba jéneru. Formasaun ne’e ofisilamente loke hosi S.E. Sekretáriu Estadu Protesaun Sivil, Sr. Alexandrino Xavier de Araújo akompaña hosi Diretór Jerál Serbisu Operasionais, Superientendente Asistente Polisia, Ismael da Costa Babo, Diretora DNPKK, Sra. Lidia Lopes de Carvalho, National Officer Program UN WOMEN, Sra. Vicenta Correia. S.E. Sekretáriu Estadu Protesaun Sivil, Sr. Alexandrino Xavier de Araújo iha abertura katak “ba ita hotu iha MI tantu Protesaun Sivil, PNTL ita hotu iha pakote ida deit saida mak tinan barak ita boot sira halo no hatene hotu, soké regras no dala ruma iha deit mudansa balun. Tanba ne’e formasaun loron rua atu haree fila fali regras no mudansa ne’ebé uluk dala ruma UMPA seidauk implementa seidauk implementa iha tinan uluk liubá, maibé hahú 2018 no 2019 mai iha sistema foun atu halo ita bele koñese di’ak liután. Maibé kona-ba serbisu planeamentu ita boot sira hotu hatene, atu halo identifikasaun entre planeamentu no sistema. Sistema ne’ebé mak fó no planeamentu ne’ebé mak ita halo bazeia ba nesesidade hosi MI atu hala’o planeamentu no planeamentu ne’e atu integra ba sistema”. S.E. SEPS. Governante ne’e fó konfiansa ba funsionáriu sira MI ne’ebé tuir formasaun ne’e, atu halo adotasaun ne’ebé mak di’ak liu, atu labele halo kontradisaun ba sistema ne’ebé establese hosi Ministériu Finansas no UPMA nian. “Planu ne’ebé mak ita iha ona, ha’u husu ba ita boot sira atu haree didiak planu ne’e depois liga ho sistema husi UPMA nian saida mak ita bele halo, tenke iha ligasaun didiak entre planu no sistema, ida ne’e mak presiza fó atensaun didiak.” Iha fatin hanesan National Officer Program UN WOMEN, Sra. Vicenta Correia hateten formasaun ne’e importante tebes ba pontu fokál no Diretór sira oinsa atu halo planu ho di’ak hodi atinje rezultadu bazeia ba prioriedade sira. “Dala barak ita halo workshop liu-liu relasiona ho planifikasaun ema ladún fó importánsia maibé ba ita hanesan pontu fokál ba halo planu nomós Diretór sira ne’ebé iha responsabilidade boot atu jere rekursu Estadu nian ne’e importante tebe-tebes oinsa atu halo planu hodi bele hetan rezultadu bazeia ba prioriedades nasionál sira. Tanba dala barak ita halo planu ita halo de’it, balun halo tanba hatene, balun halo tanba halo beibeik ona maibé la hatene atu ba iha ne’ebé, tanba ne’e DNPKK husu UN WOMEN atu fasilita atu bele fahe informasaun ruma hodi ajuda ita boot sira halo planu ho di’ak no planu ba oin” haktuir Sra. Vicenta. Reprezente UN WOMEN ne’e konsidera formasaun ne’e hanesan oportunidade ne’ebé aserta ho preparasaun planu asaun anuál ba tinan 2020 hodi bele ajuda Diresaun sira atu halo planu ne’ebé bazeia ba rezultadu. “Tanba ita hatene katak governu agora ne’e ezize la’os deit mak ezekusaun orsamentu, maibé orsamentu ne’ebé ita husu atu implementa programa no atividade sira iha planu asaun anuál tenke iha rezultadu”. Enkuantu, Diretora DNPKK, Sra. Lidia Lopes de Carvalho hateten formasaun planeamentu no orsamentu programatiku hanesan nesesidade ba funsionáriu MI atu adota sistema no padraun UPMA no Ministériu Finansas nian. “Hanesa ita hotu hatene katak oras ne’e daudaun prosesu preparasaun planu anuál ba tinan 2020. Tanba ne’e neseariu tebes ita presiza halo formasaun ba funsionáriu MI, bainhira elebora planu anuál nomós planu orsamentu programatiku ba tinan 2020 tenke tuir padraun UPMA Gabinete Primeiru Ministru no Ministériu Finansas,” Esplika Diretora DNPKK. Fasilita matéria iha formasaun ekipa hosi UN WOMEN no ekipa Unidade Planeamentu Monitorizasaun no Avaliasaun (UPMA) Gabinete Primeiru Ministru. Partisipa iha formasaun ne’e kompostu hosi Inspetora Jerál, Diretór Nasionál, Xefe Departamentu, Pontu Fokál, hosi, GIA, DGSK, DJSO, DNSPP, GA, DNPC, DNSR, DNAF, DNA DNJRD, DNGLP, Gabinete Jéneru PNTL no seluk tan. Entretantu, programa ne’e hala’o tanba parseria entre DNPKK no UN WOMEN hetan apoiu fundu hosi Japaun hodi implementa projetu haforsa feto nia partisipasaun liuhusi atividade PAN 1325 kona-ba Feto, Pás no Seguransa. *CM*












